Zo voorkom je dat werk vanzelf naar de avond verschuift:
“Dat doe ik vanavond wel even.”
Herken je die zin?
Je zegt hem waarschijnlijk vaker dan je denkt.
Het nakijkwerk dat niet af kwam.
De mail die nog beantwoord moet worden.
Dat verslag dat morgen klaar moet zijn.
Het past niet meer in de dag.
Dus schuift het door.
Naar de avond. Naar het weekend.
En dat voelt misschien als flexibiliteit.
Maar het is eigenlijk iets anders: onzichtbaar overwerk.
Waar overwerk echt begint
Overwerk begint zelden met een bewuste keuze.
Bijna niemand denkt ‘s ochtends: vanavond ga ik lekker drie uur doorwerken.
Overwerk begint klein.
Met werk dat nergens een plek heeft.
Als een taak niet in je agenda staat, moet hij ergens anders terechtkomen.
En die andere plek is bijna altijd jouw eigen tijd.
Dat is het patroon.
Niet de drukte zelf, maar het feit dat de drukte nergens zichtbaar wordt.
Een lege agenda lijkt ruimte te geven.
Maar in werkelijkheid verbergt hij hoeveel er werkelijk op je bord ligt.
Je agenda als grens
In de vorige artikelen zagen we dat je agenda eindig is, en dat je hem als kompas kunt gebruiken. Die eindigheid heeft nog een derde functie.
Hij kan je beschermen.
Dat werkt zo.
Als jouw week eerlijk in je agenda staat, met je lessen, je afspraken én je eigen werk, dan zie je meteen wanneer er iets bijkomt dat niet past.
Dan is de vraag niet meer: “Hoe krijg ik dit er ook nog bij?”
Maar: “Wat gaat hiervoor wijken?”
Dat is een wezenlijk verschil.
In het eerste geval betaal jij de rekening, meestal ‘s avonds.
In het tweede geval maak je een keuze.
Iets verschuift, iets wacht, of je zegt dat het deze week niet lukt.
Een simpel advies voor die momenten:
Maak er een gewoonte van om bij onverwacht werk als eerste je agenda erbij te pakken.
Niet je mail. Niet je onderbuik.
Je agenda.
Want die laat zien wat er werkelijk mogelijk is.
Wat dit betekent voor leerkrachten
Jouw schooldag ligt vast.
De lessen bepalen het ritme, daar valt weinig te schuiven.
Juist daarom is dit voor jou zo belangrijk.
Alles wat naast het lesgeven moet gebeuren, nakijken, voorbereiden, rapporten, gesprekken verwerken, heeft geen natuurlijke plek in je dag.
Als je het niet inplant, weet je precies waar het belandt: aan je eigen keukentafel.
Een agenda die je beschermt, laat ook dat werk zien.
Niet als vage voornemens, maar als blokken met een plek in je week.
En als er dan een extra verzoek bijkomt, een invalklus, een oudergesprek, een taak van de bouwvergadering, dan zie je het meteen: dit past niet zomaar.
Dan kun je in gesprek.
“Ik wil dit best doen, maar dan schuift het nakijken van de toetsen een week op. Is dat oké?”
Dat is geen onwil.
Dat is eerlijkheid over wat een week aankan.
Wat dit betekent voor schoolleiders en KC’ers
Bij jou komt het onverwachte werk niet af en toe binnen.
Het komt dagelijks binnen.
Een zieke collega. Een ouder die boos belt. Een incident op het plein.
Voor je het weet is je geplande dag verdampt.
En dan gebeurt er iets sluipends: het werk dat je van plan was, verdwijnt niet.
Het verplaatst zich.
Naar na vieren. Naar de avond. Naar zondag.
Hier kan je agenda het verschil maken.
Als jouw eigen werk als blokken in je week staat, dan zie je bij elke verstoring direct wat er in de knel komt.
Dan kun je kiezen: verzet ik die afspraak, schuift dat stuk beleidswerk door, of laat ik dit nieuwe verzoek wachten?
Zonder die zichtbaarheid is er geen keuze.
Dan absorbeer je alles, en betaal je het verschil in eigen tijd.
Een gevulde agenda voelt misschien als minder vrijheid.
In de praktijk is het andersom: hij geeft je iets om op terug te vallen als de dag ontspoort.
Eerlijk is eerlijk
Eén kanttekening.
Je agenda beschermt je alleen als hij eerlijk is.
Een agenda waarin taken structureel te krap staan gepland, beschermt niemand.
Die verschuift het overwerk alleen naar een later moment.
Plan dus ruim.
Reken op uitloop.
En laat bewust wat lucht in je week zitten voor alles wat je nu nog niet kunt voorzien.
Dat voelt in het begin misschien als tijdverspilling.
Het is het tegenovergestelde.
Een kleine oefening
Let de komende week eens op die ene zin:
“Dat doe ik vanavond wel even.”
Elke keer dat je hem denkt, stel jezelf dan één vraag:
Waarom past dit niet in mijn werkdag?
Soms is het antwoord: omdat het echt niet anders kon.
Dat gebeurt, zeker in het onderwijs.
Maar vaak is het antwoord: omdat dit werk nergens een plek had.
En dat is precies het werk dat volgende week wél een blok in je agenda verdient.
Tot de volgende
Een eerlijke agenda kan je dus beschermen. Maar bescherming is niet hetzelfde als vooruitgang.
Want een agenda die alleen overwerk voorkomt, vult zich al snel met het werk dat toevallig langskomt. Dat is veilig. Maar niet per se belangrijk.
Hoe je ook echt tijd maakt voor het werk dat er op de lange termijn toe doet? Dat lees je in artikel 2.4: Hoe je tijd maakt voor belangrijk werk.
Wil je niks missen?
Abonneer je dan op deze Substack!
En als je het met plezier hebt gelezen, deel het dan vooral. Dat helpt mij om mijn missie waar te maken en nog meer mensen op weg te helpen naar meer GRIP in je werk en je leven.
Hulp nodig?
Wil je niet alleen lezen, maar ook echt aan de slag? Ik geef trainingen ‘Slim werken’ voor leerkrachten, directeuren, KC’ers en MT-leden. Er zijn diverse mogelijkheden, van teambijeenkomsten tot een meerdaags traject.
Kijk op martijnvanvuuren.nl/slim-werken of neem gerust contact op.
Het geheim van Slim werken in 6 thema’s
1. Waarom we altijd tijd tekortkomen
2. Grip op je week
3. Grip op je taken
4. Grip op je prioriteiten
5. Grip op communicatie en focus
6. Het geheim van duurzame rust
Martijn van Vuuren 